Til minne om Leif Rygg og åra hans i Hallingdal 1967-1971

Av Olav Sataslåtten d.y.
Leif Rygg var en kjent kar i Ål og spelemannsmiljøet i Hallingdal gjennom alle år han og kona Audhill bodde der fra 1967 til 1971, og i alle år etter. Rygg jobbet som oppmålingsassistent i Ål sammen med kommuneingeniør Arthur Søgnen. Også Søgnen var felespelar. Då bestod teknisk etat i Ål av to spelemenn frå Vestlandet.

IMG_2723 rygg 1969 liatoppen
Spelemannskurs på Liatoppen Fjellstove med Sigbjørn B. Osa 1969.
Frå venstre: Olav Jørgen Hegge, Torleiv Bolstad, Leif Rygg,
Knut Myrann,
Jens Myro og Sigbjørn B. Osa.

Leif forteller i et intervju i Hallingdølen: «– Eg kjente ikkje Søgnen frå før. Det var tilfeldig at eg søkte jobben og at det vart to spelemenn som dreiv med oppmåling og stikking av nye tomtefelt, seier Leif Rygg.

øyland rygg austlandskappleiken 1970
Olav Øyaland og Leif Rygg under Austlandskappleiken i Ål  1970, hvor Øyaland vant og Rygg havna to poeng etter.

– Eg kom raskt inn i spelemannsmiljøet i Ål og vart fantastisk godt mottatt. Det var eit flott bygdemiljø. Ål var ikkje så sterkt prega av turismen som nabokommunane. Eg fekk sterke band til Ål og Hallingdal og saknar bygda og miljøet. Det var mange gode spelemenn og dansarar i Hallingdal, seier han og ramsar opp ei lang rekkje med lokale spelemenn og sentrale personar i folkemusikkmiljøet som vart omgangskretsen.
– Nils Gjeldokk var vaktmeister i Tingstugu og den fyrste eg møtte då eg kom til Ål. Eg hugsar han spelte springaren «Utpå Vatsfjorden på ein plankji sat han Kagge-Tor og lappa sko» for meg, seier han og smiler.
På spørsmål om hva som er særpreget til hallingspelet, svarer Rygg:
«– Røft, taktfast og dansbart. Ein vossing sa til Magne Myhren ein gong at han kunne høyre på spelet hans at Heilag-Olav aldri var i Hallingdal».

Leif ble tilsatt som oppmålingstekniker i Ål kommune i juli 1967. Han leide først hos Bjarne Varberg. I 1968 giftet han seg med Audhill, som da flytta til Ål, og den første tida bodde de i kjelleren hos Bernard og Oline Berg, og resten av tida på Hago der de leide Olav Skalle sitt hus.

spel dans
Ein del av medlemmene av Ål spel og dansarlag. Første rad f.v: Eilev Stave, Olav Vestenfor, Leif Rygg, Nils Gjeldokk, Lars Gjeldokk. Bakre rad f.v: Olav H Sletten, Sigurd Skrindo, Jens A Myro og Hallgrim Berg.

Allerede i februar 1968 spelte Rygg på en tilstelning for ungdomslagene Fram og Framtidi. Han spilte på Folketonekonserten på Sundrehall i mars 1968, en konsert der både Jens Amundsen, Olav Sataslåtten, Kjetil Løndal, Jens A Myro og Magne Myhren spelte. Leif ble valgt til skrivar for Ål spel og dansarlag da det ble stifta i oktober 1968.

Rygg via mye oppmerksomhet til kunstmaler og spelemann Aslak Sandestølen i Ål. Leif satt i nemda som arrangerte jubileumsutstillingen med Sandestølen på Ål hotell i mai 1969.

rygg sandestølen
Leif under jubileumsutstillinga for Sandestølen, Ål hotell

I mars 1969 holdt Torleiv Bolstad et kåseri på Sundrehall om instruktørarbeid, hvor også Leif Rygg og Knut Myrann opptrådte.

myro rygg myrann kappleik hemsedal
Jens A Myro, Leif Rygg og Knut Myrann i samband med ein kappleik i Hemsedal

I mai 1970 fremførte Leif «Heimhaugen» av Aslak Sandestølen i en Folkemusikkhalvtime viet spel- og dansarlaget.

Leif overrakte portrettet Aslak Sandestølen hadde malt av Olav Sataslåtten på feiringa av sistnevntes 80-årsdag i Ål februar 1971, og han holdt også en tale om Sandestølen. Leif fremførte «Storeslåtten» og «Heimhaugen» ved denne feiringa.

Opptak med Leif Rygg gjort i Hallingdal:

  • Innspeling gjort av Olav Sletten
  • Opptak gjort av Bernhard Berg
  • Intervju med Aslak Sandestølen på 70-års dagen hans, 29. april 1969. Intervjuet er gjort av Leif Rygg.
  • Frå opninga av ei Sandastølen-utstilling, opptak v/ L. Rygg, hvor han speler «Heimhaugen».
  • Nils Gjeldokks tale ved avskjedsmarkeringa for Audhild og Leif Rygg.

    Leif var også mye sammen med Knut Myrann i perioden han var i dalen, og lærte bl a låtten «Håkanesen» av Myrann. Rygg var aktiv som lærer for Gol spelemannslag sammen med Myrann.

IMG_4114 myrann rygg
Leif og Knut Myrann i samspel, truleg på Sundrehall

Rygg var også god venn med Olav Sataslåtten. Leif besøkte ofte Olav og sønnen Torstein på Vestenfor på Torpo, og de to var ofte hos Leif og Audhill i Ål. Sammen med Torleiv Stave og Jens A Myro besøkte Leif Olav Sataslåtten i september 1971, noen måneder Sataslåtten han gikk bort. Besøket er festet til lydband og bevart i Ål bygdearkiv; en kan høre fra varmen og humoren at dette er karer med et solid vennskap dem imellom.

ål spel dansarlag
Øving i Ål spel og dansarlag, troleg rundt 1969. F.v. Olav Timann Hagen, Leif Rygg, Olav Sataslåtten, Sigurd Skrindo, Bjørn Lien, Nils Gjeldokk og Olav Sire.

Leif og Audhill flytta fra Ål sommeren 1971.

leif rør
For få fram nye plastrøyr til Sundre Vannverk den siste veglause kilometeren måtte dei berast oppetter bakkane. På biletet ser vi Leif Rygg i brodden for eit dugnadslag.

Knut Myrann og Leif Rygg. Eigar av bilete: Audhill Rygg.

Takk til Audhill Rygg for verdifulle opplysningar samt bilete. Leif Rygg var ein sann inspirator og oppmuntrer for arbeidet mitt med hardingfeletradisjonen i Hallingdal. Han ville at eg skulle sette saman ein filmsnutt med bilete frå tida hans i Hallingdal for lanseringa av CD’en hans med arkivopptak under Folkemusikkveka, men diverre vart det ikkje plass i programmet for dette.

Signe minnet om en stor spelemann og et flott menneske.

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Google photo

Du kommenterer no med Google-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut /  Endre )

Koplar til %s